Η ιστορική εξέλιξη του τριαδικού τύπου βαπτίσματος

αναρτήθηκε στις 8 Μαρ 2018, 1:47 μ.μ. από το χρήστη Βασίλειος Ζαφείρογλου   [ ενημερώθηκε 29 Μαρ 2018, 10:17 π.μ. ]

   Από τον αδ. Walter Copes


  Στη μεγάλη εντολή του Ματθαίου 28:19, ο Ιησούς διέταξε ότι όλοι οι πιστοί πρέπει να βαφτιστούν.

 

Η ανάγκη του βαπτίσματος επιβεβαιώνεται πάλι στο Μάρκο 16:16 και στον Ιωάννη 3:5. Οι απόστολοι, στους οποίους δόθηκε η εξουσία και η κατεύθυνση από τον Ιησού, υπάκουσαν σ΄ αυτήν την εντολή στην ίδρυση της πρώτης αποστολικής εκκλησίας, όπως καταγράφεται στο βιβλίο των Πράξεων. Σε όλες τις καταγραμμένες περιπτώσεις (Πράξεις 2:38, 8:16, 10:48, 19:5) όπου η εντολή του βαπτίσματος εκπληρώνεται, το πραγματικό όνομα του Ιησού, χρησιμοποιείται μαζί με τους τίτλους του Κυρίου ή Χριστού.


Πουθενά στη Καινή Διαθήκη δεν βαφτίστηκε κανένας χρησιμοποιώντας τον τύπο «εις το όνομα του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος». Ακόμα μια μελέτη θα δείξει ότι η σημαντικότερη μερίδα του χριστιανισμού σήμερα δεν βαπτίζει με τον τρόπο που οι Απόστολοι έκαναν στο βιβλίο των Πράξεων.

 

Πότε άρχισε η απόκλιση;

Ποιος είναι ο σωστός τρόπος βαπτίσματος;

 

 Ο σκοπός αυτής της εργασίας είναι να παρουσιαστούν τα αποτελέσματα μιας ιστορικής έρευνας που ολοκληρώνεται με τους συγγραφείς να καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το αρχικό αποστολικό βάπτισμα γινόταν στο όνομα του Ιησού και ότι ο τριμερής τύπος (σημ. μετ. : δηλ. εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος) ήταν μια μεταποστολική εξέλιξη.

 Οι περισσότεροι εκκλησιαστικοί ιστορικοί και θεολόγοι επίσης συμφωνούν ότι ο τύπος του βαπτίσματος που χρησιμοποιείται σήμερα δεν είναι ο τύπος που χρησιμοποιούνταν στην εκκλησία της Καινής Διαθήκης.

 Όπως ο γερμανός μελετητής Edmund Schlink έχει δηλώσει,Καταρχήν υπάρχει το πρόβλημα του "τριαδικού τύπου". Πουθενά αλλού στην Καινή Διαθήκη δεν μιλά για το βάπτισμα «στο όνομα του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος». Μιλά μόνο για το βάπτισμα στο όνομα του Ιησού Χριστού (με μικρoπαραλλαγές).... Σε αυτή την περίπτωση, η εντολή του βαπτίσματος σύμφωνα με τη μορφή στο Ματθαίο 28:19 δεν μπορεί να είναι η ιστορική προέλευση του Χριστιανικού βαπτίσματος. Τουλάχιστον, πρέπει να θεωρηθεί σίγουρο ότι το κείμενο διαδόθηκε σε μια μορφή που εξελίχθηκε από την Εκκλησία.” 1

 

Πώς δημιουργήθηκε το χριστιανικό βάπτισμα;

 

Αυτή η ιστορική ερώτηση δεν μπορεί να απαντηθεί απλά αναφέροντας το Ματθαίος 28:19, δεδομένου ότι αυτό το κείμενο παρουσιάζει αναπόφευκτες δυσκολίες για την ιστορική σκέψη. Ούτε τα χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης παρέχουν οποιαδήποτε υποστήριξη για την υπόθεση ότι η πρώτη εκκλησία δεν βάφτιζε αρχικά στο όνομα του Ιησού Χριστού.2

Αν και οι υπάρχουσες γραφές για την περίοδο 96 μΧ. - 140 μ.Χ., η οποία αντιπροσωπεύει την πρώτη μεταποστολική περίοδο, είναι πολύ περιορισμένες, από μια πρώτη ματιά φαίνεται ότι το βάπτισμα στο όνομα του Ιησού συνεχiζόταν ως δόγμα της εκκλησίας.

 Ο Κλήμεντας Ρώμης , έγραψε το 96 μ.Χ. στην επιστολή του «Προς τους Κορινθίους», “Και τώρα μπορούνε όλοι - βλέποντας το Θεό και Κύριο των Κυρίων κάθε σάρκας που εξέλεξε τον Κύριο Ιησού Χριστό και εμάς μέσω Αυτού για να είμαστε δικός Του λαός, προνόμιο σε κάθε ψυχή πάνω στην οποία η μεγαλειότητά Του και το άγιο όνομά Του έχει επικληθεί... ”.3 Σημειώστε τη χρήση και την ιδιομορφία "της μεγαλειότητάς Του και του αγίου ονόματός Του", το οποίο είναι αναμφισβήτητα το όνομα του Ιησού, στο οποίο ο Κλήμεντας αναφέρεται.

 Στον “Ποιμένα του Ερμά”, ο οποίος χρονολογείται γύρω στο120 μ.Χ., ο Ερμάς γράφει, “Προτού ο άνθρωπος να ντυθεί το όνομα του Υιού του Θεού, είναι νεκρός, αλλά όταν λάβει τη σφραγίδα (βάπτισμα) αυτός βάζει κατά μέρος τη θνητότητα και λαμβάνει ζωή".4

 Ποιο ήταν το όνομα του Γιου του Θεού; Ιησούς! Είναι γνωστό ότι τα γραπτά του Ερμά ήταν αποδεκτά από πολλούς ηγέτες της αρχαίας εκκλησίας και διαβάζονταν συνήθως στην εκκλησία. Μελετώντας τα γραπτά του, είναι επίσης προφανές ότι ενστερνιζόταν μόνο έναν Θεό και όχι την Τριάδα. Γράφει, “Καταρχήν πιστεύω ότι ο Θεός είναι Ένας, ο οποίος δημιούργησε όλα τα πράγματα και τα έβαλε σε τάξη."5  Επιπλέον, ο Ερμάς γράφει: «Είναι αυτοί που άκουσαν το Λόγο και ήταν πρόθυμοι να βαφτιστούν στο όνομα του Κυρίου’ αλλά λαμβάνοντας υπόψη το μεγάλο αγιασμό που η αλήθεια απαιτεί, αποχώρησαν τους εαυτούς τους και περπάτησαν πάλι πίσω από τις κακές τους επιθυμίες» .”6 Σε αυτό το σημείο της Ιστορίας, οι υπάρχουσες γραφές συνεχίζουν να παρουσιάζουν το βάπτισμα στο όνομα του Ιησού. Δεν παρουσιάζουν τον τριμερή τύπο ούτε να εφαρμόζεται ούτε να γράφεται κάτι γι΄αυτόν. Πολλοί σύγχρονοι ιστορικοί συμφωνούν με αυτό το συμπέρασμα.

 Ο Wilheim Bousset γράφει στο “Kurios Christos ”, "είναι ακόμα ουσιαστικά ένα βάπτισμα στο όνομα του Ιησού".7

 Ο G. R. Beesley-Murray δήλωσε: “Δεν υπάρχει ένα παράδειγμα σε ολόκληρη τη λογοτεχνία της Καινής Διαθήκης ενός βαπτίσματος που πραγματοποιείται στο όνομα του Πατρός, του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος.” 8

 Ο Harry Wolfsan γράφει: “Η επιστήμη της κριτικής, γενικά, απορρίπτει την παραδοσιακή απόδοση του τριμερούς βαπτιστικού τύπου σαν εντολή του Ιησού και την θεωρεί ως πιο πρόσφατη προέλευσης.”9

 

Ο E. Lohmeyer στο βιβλίο του, “Das Evangelium des Atthaus ”, γράφει ότι ο Ευσέβιος, ο επίσκοπος της εκκλησίας της Καισάρειας, συχνά έγραφε το Ματθαίος 28:19 ως: “Πορευθέντες μαθητεύσατε εις πάντα τα έθνη βαπτίζοντας εν τω ονόματί Μου, διδάσκοντες αυτούς, να τηρούν όλα τα πράγματα, όσα αυτός διέταξε. ”10 Ο Lohmeyer δηλώνει: Η έκφραση “εν τω ονόματί μου” αναφέρεται στο βάπτισμα στο όνομα του Ιησού.

 Πάλι ο Bousset γράφει: “Η μαρτυρία για την ευρεία διάδοση του απλού βαπτιστικού τύπου στις αρχές του δεύτερου αιώνα είναι τόσο συντριπτική που ακόμη και στο Ματθαίος 28:19, ο τριαδικός τύπος αργότερα παρεμβλήθηκε.”11

 Ο Ernest F. Scott επιβεβαιώνει: “Είναι ιδιαίτερα ξεκάθαρο ότι η πρώϊμη εκκλησία ήξερε μόνο τον απλό τύπο και ακόμα τόσο αργά όπως στη Διδαχή(των Αποστόλων), θεωρείται ότι αυτό και μόνο είναι απαραίτητο.”12 Σε αυτό το σημείο της Ιστορίας της Εκκλησίας ο τύπος βαπτίσματος ήταν ακόμα στο όνομα του Ιησού. Εντούτοις, νωρίς στο δεύτερο αιώνα η εκκλησία βρέθηκε αντιμέτωπη με τη διαμάχη του Γνωστικισμού, η οποία αφορούσε τη φύση του Ιησού και της σχέσης του Υιού με τον Πατέρα.

 Οι ηγέτες της Εκκλησίας αυτής της περιόδου θεώρησαν ότι αυτή η διαμάχη θα οδηγούσε στη συνολική καταστροφή της χριστιανικής πίστης.13 Ο Αριστείδης, ο Ιουστίνος ο μάρτυρας, ο Τατιανός, ο Αθηναγόρας, και ο Θεόφιλος Αντιοχείας ήταν μερικοί από εκείνους τους ανθρώπους που υπεράσπιζαν το Χριστιανισμό. Αυτοί οι άνδρες έγιναν γνωστοί σαν Έλληνες Απολογητές και επηρεάστηκαν πολύ από τις ελληνικές φιλοσοφίες..14 Η φιλοσοφία του Φίλωνα του Αλεξανδρινού, ο οποίος ήταν ένας εβραίος φιλόσοφος στην Αλεξάνδρεια, ταύτισε τον Λόγο με τον πλατωνικό όρο μορφές ή αρχέτυπα. Από τις διδασκαλίες του Φίλωνα, οι Έλληνες Απολογητές θέτουν το Λόγο ίσο με τον Ιησού Χριστό προκειμένου να αποδοθεί μια διανοητικά ικανοποιητική εξήγηση της σχέσης του Χριστού με τον Θεό Πατέρα.15 Είναι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου που γίνεται η συζήτηση για το δόγμα του Λόγου, που εμφανίζονται οι πρώτες ιστορικές αναφορές στο τριαδικό βάπτισμα στο νερό.

 Η αρχική πηγή ενός διαφορετικού βαπτιστικού τύπου είναι από τα γραπτά του Ιουστίνου του Μάρτυρα που γράφει στα 140 μ.Χ..: “Γιατί στο όνομα του Θεού Πατέρα και Κυρίου του σύμπαντος, και του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και του Αγίου Πνεύματος, αυτοί έπειτα ελάμβαναν τον καθαρισμό με το ύδωρ.”16 Είναι προφανές ότι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, όπου συζητούνταν το δόγμα του Λόγου και πρωτοεμφανίζεται η συζήτηση για τον Τριαδισμό, συμβαίνει η πρώτη απόκλιση απομάκρυνσης από το βάπτισμα στο όνομα του Ιησού. Αν και η ιστορία δεν είναι σαφής για το ποιος εισήγαγε αρχικά τον τριαδικό τύπο(βαπτίσματος), δεν φαίνεται να είναι συμπτωματικό ότι η εισαγωγή του (όσον αφορά τις ιστορικές αναφορές) εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της περιόδου των Απολογητών, όταν η διαμάχη για τη Θεότητα σάρωνε την εκκλησία. Καθώς όλο και περισσότερες εκκλησίες εναγκαλίζονταν τις τριαδικές αντιλήψεις (οι οποίες δεν είχαν αναπτυχθεί πλήρως σε αυτό το σημείο), βρίσκουμε περισσότερες αναφορές στον τρισυπόστατο βαπτιστικό τύπο. Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου των Απολογητών, αν και το δόγμα της Τριάδας δεν ήταν αναπτυγμένο πλήρως, ο τρισυπόστατος τύπος βαπτίσματος προέκυψε πολύ γρήγορα. Μπορούμε μόνο να σκεφτούμε ότι αυτό συνέβη όταν οι άνθρωποι έχασαν την έννοια της Θεότητας και της φύσης του Ιησού Χριστού και σε αντίθεση με την Κολλοσαείς 3:17 το οποίο δηλώνει ότι, “Και κάθε τι, ό,τι αν κάνετε, με λόγο ή με έργο, όλα να τα κάνετε στο όνομα του Κυρίου Ιησού, ευχαριστώντας διαμέσου αυτού τον Θεό και Πατέρα.”, άρχισαν να παρερμηνεύουν τη σημασία του Ματθαίου 28:19.

 Αφού η αντίληψη για την Μοναδικότητα του Θεού και την σωτηρία διαμέσου του ονόματος του Κυρίου Ιησού άρχισε να αμφισβητείται,οι εκκλησίες στην περίοδο των Απολογητών άρχισαν να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στο Ματθαίος 28:19.

 Αυτό συνέβη προφανώς επειδή δεν μπόρεσαν να εναρμονίσουν αυτό το βάπτισμα(δηλ. το τριαδικό βάπτισμα) σε σχέση με ότι οι Απόστολοι πράγματι έκαναν στο βιβλίο των Πράξεων.

 Η Τριάδα των προσώπων στην Θεότητα είναι η αιτία καθορισμού της τριπλής καταβύθισης από τον Τερτυλλιανό και αργότερα από τον Ιερώνυμο, τον Βασίλειο και τον Αποστολικό Κανόνα. 17

Πολλοί σύγχρονοί ιστορικοί έχουν αναγνωρίσει την καταστροφική επιρροή που οι φιλοσοφίες της περιόδου των Απολογητών έφεραν στην Εκκλησία. Όπως ο Adolf Harnack στο βιβλίο του “Outlines of the History of Dogma” γράφει: “...(η εκκλησία) νομιμοποίησε στο εσωτερικό της τις Ελληνικές δοξασίες, τις δεισιδαίμονες απόψεις και τα ήθη των ειδωλολατρικών μυστηρίων, τη λατρεία και τις τελετές της κρατικής διοίκησης με την οποία συνδέθηκε και από την οποία έλαβε τη νέα δύναμη. Αν και θεωρητικά μονοθεϊστική, επαπειλήθηκε να γίνει πολυθεϊστική στην πράξη και να δώσει τόπο σε ολόκληρες διατάξεις ξεπεσμένης ή παραποιημένης θρησκείας.”18 Δεδομένου ότι το δόγμα της Τριάδας παραγκώνισε σιγά σιγά το μονοθεϊσμό των Αποστόλων, πολλά λάθη και παραδόσεις των ανθρώπων άρχισαν να “γλιστρούν” μέσα στην εκκλησία. Η διαδικασία ήταν αργή και συνοδευόμενη συχνά από αλληλοσπαραγμούς και σε μερικές περιπτώσεις από αιματοχυσία. Από μιά κοντινή ματιά σε μερικά από τα λάθη που έφθειραν την εκκλησία θα κατανοήσουμε πως το ένα λάθος οδήγησε σε περισσότερα λάθη. Παραδείγματος χάριν, η ελληνική λέξη που χρησιμοποιείται για το βάπτισμα στη Καινή Διαθήκη σημαίνει βυθίζω, εμβαπτίζω, κατεβάζω μέσα στο νερό. Δεν υπάρχει καμία μαρτυρία ότι ο Λουκάς, ο Ιωάννης και ο Παύλος έδωσαν οποιεσδήποτε έννοιες επάνω σε αυτό το ρήμα που δεν αναγνωρίζονται από τους Έλληνες.19

Ο Stanley, στο βιβλίο του “Ιστορία της Ανατολικής Εκκλησίας ” λέει, “...δεν μπορεί να υπάρξει καμία αμφισβήτηση ότι στην αρχική μορφή του βαπτίσματος, η κύρια σημασία της λέξης, ήταν πλήρης καταβύθιση στα νερά της βάπτισης, και ότι για τουλάχιστον τέσσερις αιώνες ένας άλλος τύπος ήταν είτε άγνωστος είτε θεωρούταν, εκτός αν υπήρχε περίπτωση επικίνδυνης ασθένειας, σαν εξαίρεση, σχεδόν μια σπάνια περίπτωση.”20 Είναι πιθανό ότι η πρακτική του ραντισμού προέκυψε από τη συνήθεια της επίθεσης των χεριών και του χρίσματος με λάδι..

Ο J.N.D. Kelly γράφει περί αυτού, “... η συνηθισμένη διαδικασία ήταν αυτή, καθώς εξέρχονταν από τα νερά του βαπτίσματος, ο μόλις βαφτισμένος Χριστιανός χριόταν με ευωδιαστό λάδι, με ταυτόχρονη επίθεση των χειρών.”21 Λόγω αυτών των χρισμάτων, οι άνθρωποι άρχισαν να καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο σκοπός του ήταν για να πληρωθεί αυτό το άτομο με Άγιο Πνεύμα .22 συνεπώς, λόγω αυτής της πεποίθησης, αυτό έγινε συνήθες φαινόμενο να χύνεται το νερό επάνω στο κεφάλι αυτού που βαπτιζόταν αφού πρώτα είχε καταδυθεί .23 μετά από τον τέταρτο αιώνα, η βύθιση είχε αρχίσει να αντικαθίσταται σε μερικές εκκλησίες από ένα άφθονο ράντισμα στο κεφάλι, ενώ το πρόσωπο που βαφτιζόταν στεκόταν στο νερό.24 Εντούτοις, το ράντισμα καθυστερούσε να γίνει αποδεκτό ως κοινός τρόπος βαπτίσματος. Δεν είναι πριν από το δέκατο τρίτο αιώνα που το ράντισμα έγινε ο κανόνας και η βύθιση η εξαίρεση. 25 Δεδομένου ότι ο χριστιανισμός εξαπλώθηκε πέρα από τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και στα κατακτημένα εδάφη, η μεταστροφή των ενηλίκων σήμαινε συνήθως και το βάπτισμα επίσης όλων των παιδιών, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Την ίδια εποχή πολύ λίγοι βαφτίζονταν ως ενήλικοι. Δεν είναι σίγουρο πότε και πώς άρχισε η πρακτική του βαπτίσματος των νηπίων. Δεν υπάρχει πουθενά στη Καινή Διαθήκη ένα παράδειγμα αυτής της πρακτικής ούτε είναι αυτή πουθενά διατάχθηκε.26 Ο Τερτυλλιανός γνώριζε για το βάπτισμα νηπίων αλλά το καταδίκασε στα γραπτά του περίπου το 200 μ.Χ.. 27 Εντούτοις, το βάπτισμα των νηπίων έγινε γενικά αποδεκτή εκκλησιαστική πρακτική από τον πέμπτο αιώνα με μεμονωμένες εστίες αντίστασης, τους Παυλικιανούς του ένατου αιώνα και το Πετροβουσιάνους του δωδέκατου αιώνα.28 Είναι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου της σταδιακής αλλαγής των τρόπων βαπτίσματος που η έμφαση του βαπτίσματος μετατοπίστηκε από τη σημασία που είχε στην Καινή Διαθήκη σε ένα εξωτερικό σημάδι, και έτσι το βάπτισμα έχασε την πνευματική του σημασία.

Ο Beasley- Murray δήλωσε, “... όταν το νηπιοβάπτισμα επικράτησε, ο προσωπικός θρησκευτικός παράγοντας μειώθηκε καθώς και ο μυστηριακός - σωτηριολογικός χαρακτήρας του βαπτίσματος, που για τον κοινό λαό σήμαινε το μυστηριακό – μαγικό στοιχείο, έγινε το ουσιαστικό πράγμα στην τελετή(του βαπτίσματος).”29 Όλο και περισσότερο, η σωτηρία γινόταν ένα εξωτερικό στοιχείο χωρίς την εσωτερική σημασία. Αυτό οδήγησε τον Hatch να δηλώσει, “... όταν γενικεύθηκε το νηπιοβάπτισμα, και οι άνθρωποι μεγάλωναν για να γίνουν Χριστιανοί όπως μεγάλωναν για να γίνουν πολίτες, η διατήρηση των αρχικών προτύπων έγινε ιδιαίτερα αδύνατη στην εκκλησία. Όσοι ομολογούσαν ότι είναι Χριστιανοί υιοθέτησαν την τρέχουσα ηθική, ήταν ευχαριστημένοι με το να μην είναι χειρότεροι από τους γείτονές τους... εκείνο το οποίο ήταν το ιδανικό πρότυπο των προσόντων για το βάπτισμα έγινε το ιδανικό πρότυπο των προσόντων για τη χειροτονία και αναπτύχθηκε μια διάκριση μεταξύ της ηθικής του κλήρου και της ηθικής του κόσμου, η οποία δεν ξεπεράστηκε ποτέ.”30

Είναι κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου που προφανώς όλο και περισσότεροι Χριστιανοί άρχισαν να δέχονται τον τριαδικό τύπο ως τρόπο βαπτίσματος. Εντούτοις, πρέπει να αναφερθεί ότι για τον μέσο χριστιανό σε αυτήν την περίοδο, δεν ήταν τόσο πολύ σημαντικό ποιος τύπος χρησιμοποιούνταν όσο το γεγονός ότι βαφτιζόταν. Ωστόσο, δεν συμμεριζόταν ο καθένας αυτήν την άποψη. Ένα από τα αμφισβητούμενα θέματα συνέχισε να είναι ο τύπος του βαπτίσματος. Πολλές χριστιανικές κοινότητες συνέχισαν να βαφτίζουν στο όνομα του Ιησού. Η εκκλησία της Ρώμης, που ποιμενόταν από τον Αλέξανδρο το 115 μ.Χ., ήταν υποστηρικτής του ονόματος του Πατέρα, σύμφωνα με τον Ιγνάτιο στις επιστολές του προς Ρωμαίους.31 Αυτή ήταν αναμφισβήτητα μια μονοθεϊστική εκκλησία αυτή την εποχή.

Ακόμη και στη διάρκεια της περιόδου που ο Ζεφυρίνος και ο Κάλλιστοςήταν επίσκοποι της Ρώμης, (198 μ.Χ.. - 220 μ.Χ..) ο Ιππόλυτος γράφει στην αντιμετώπιση του κατά όλων των αιρέσεων ότι αυτοί οι άνδρες ήταν μονταλιστές ή πίστευαν στον μοναρχιανισμό.32 Βασισμένος πάνω στην σύνδεση ανάμεσα στους μονοθεϊστές πιστούς και στο βάπτισμα στο όνομα του Ιησού, υποστηρίζει ότι η εκκλησία της Ρώμης ακόμη βάπτιζε στο όνομα του Ιησού αυτή την περίοδο. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η διαμάχη για τον Μοντανισμό, που σάρωνε την εκκλησία περίπου το 156 μ.Χ., έγινε προφανώς ένας αποφασιστικός παράγοντας σε διάφορες εκκλησίες. Πολλές από τις πρώιμες εκκλησίες αντέδρασαν έντονα στις διδασκαλίες του Μοντάνου.

Εάν η κύρια ώθηση του Μοντανισμού ήταν η αναζωπύρωση των χαρισμάτων του Πνεύματος μέσα στην εκκλησία όπως κάποιοι έχουν πει, γιατί θα έπρεπε ένας μεγάλος αριθμός των Χριστιανών στις πρώτες εκκλησίες να έχουν αντιδράσει τόσο πολύ ενάντια στον Μοντάνο, όταν η πλειοψηφία των πιστών μιλούσε σε γλώσσες και χρησιμοποιούσε τα χαρίσματα του Πνεύματος;

Αν και τελικά αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί , αλλά επειδή ο Μοντάνος ήταν τριαδικός, 33 αυτό θα μπορούσε να είναι η αιτία που οι εκκλησίες απέρριπταν την τριαδική διδασκαλία περισσότερο απ' όσο απέρριπταν τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Εάν είναι όντως έτσι, είναι περισσότερο από πιθανό ότι η διαμάχη περιλάμβανε επίσης και το βάπτισμα. Άλλοι μονοθεϊστές που βάπτιζαν συνέχισαν να εμφανίζονται. Ένα από τους πιό γνωστούς ήταν ο Πραξέας. Αν και η αληθινή ταυτότητα του Πραξέα δεν είναι γνωστή, καταγόταν από τη Μικρά Ασία, η οποία ήταν η κοιτίδα των Μοναρχιανικών απόψεων 34 και έφθασε στη Ρώμη κατά τη διάρκεια που ποίμαινε την εκεί εκκλησία ο Βικτωρίνος (περίπου το 190 μ.Χ..). Ο Πραξέας ήταν αδιαφιλονίκητα οπαδός του μονοθεϊσμού. Αυτό είναι γνωστό λόγω της ισχυρής επίθεσης του Τερτυλλιανού στο έργο του “Κατά του Πραξέα”. Ο Τερτυλλιανός γράφει ότι ο Πραξέας διδάσκει ότι: “Τον Θεό τον ίδιο, τον Παντοδύναμο Κύριο, τον οποίο αυτοί στα κηρύγματά τους αυτοί δήλωναν ότι είναι ο Ιησούς Χριστός.35 Επιπλέον, ο Πραξέας πίστευε ότι ο ίδιος ο Πατέρας κατήλθε μέσα στη παρθένο Μαρία, ήταν ο ‘Ιδιος που γεννήθηκε από αυτήν , ο Ίδιος υπέφερε, ήταν πράγματι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός.”36

Τελικά ξέρουμε ότι ο Πραξέας βάπτιζε μια φορά στο όνομα του Ιησού (βάπτιζε μοναρχιανικά) λόγω της ισχυρής υπεράσπισης του Τερτυλλιανού για το τριαδικό βάπτισμα στο νερό ενάντια στον Πραξέα. Ο Τερτυλλιανός γράφει, “Αυτός (ο Ιησούς) τους διέταξε να βαπτίζουν στον Πατέρα, και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, όχι μόνο στον ένα και πράγματι όχι μόνο μια φορά αλλά τρεις φορές, αφού βυθιζόμαστε στα τρία πρόσωπα. ”37 Ενώ κατά τη διάρκεια του δεύτερου αιώνα το βάπτισμα στο όνομα του Ιησού αμφισβητήθηκε από τους τριαδικούς, από την αρχή του τρίτου αιώνα οι τριαδικοί άρχισαν να καταδικάζουν εκείνους που βάπτιζαν στο Όνομα του Ιησού ως αιρετικούς και να απαιτείται καθένας που επανεντασσόταν με την εκκλησία να ξαναβαπτίζεται με τον τριαδικό τύπο. Ο Harnack στις περιλήψεις της ιστορίας του δόγματος γράφει ότι, “....σε όλες τις εκκλησιαστικές επαρχίες υπήρχαν μοναρχιανικές απόψεις.38 Συνεχίζει με πολλούς δυτικούς δασκάλους, οι οποίοι δεν ήταν επηρεασμένοι από τον Πλάτωνα και την Ανατολή, και που χρησιμοποιούσαν στο τρίτο και τέταρτο αιώνα τον μονταλιστικό τύπο χωρίς ενδοιασμό.”39 Ο Τερτυλλιανός και ο Ωριγένης επιβεβαιώνουν ότι η πλειοψηφία του χριστιανικού κόσμου στο καιρό τους σκεφτόταν μοναρχιανικά..40

Ο Τερτυλλιανός αναγνωρίζει περαιτέρω (έμμεσα) ότι η πλειοψηφία των πιστών επί των ημερών του συνέχισε να βαφτίζει στο όνομα του Ιησού καθώς αυτός γράφει: “...τους απλούς, πράγματι (δεν θα τους αποκαλέσω παράλογους και αμαθείς), που πάντα αποτελούν την πλειοψηφία των πιστών,είναι έκπληκτοι στην θρησκεία (των Τριών σε Ένα), πάνω στη βάση ότι ο ίδιος ο κανόνας της πίστης τους τους απομακρύνει από το πλήθος των Θεών του κόσμου στον Ένα και Μόνο Αληθινό Θεό... Αυτοί συνεχώς εκστομίζουν ενάντίον μας ότι είμαστε κήρυκες δύο Θεών και τριών Θεών, ενώ έχουν την πεποίθηση για τους εαυτούς τους ότι είναι λάτρεις του Ενός Θεού. ”41

Ο Κυπριανός, που έγινε ο επίσκοπος Καρθαγένης το 248 μ.Χ., γράφει στην 70η επιστολή του, στον Αγριππίνο σχετικά με τον επαναβαπτισμό των αιρετικών, τους οποίους αυτός χαρακτήριζε μια ομάδα όπως εκείνοι που δεν βαφτίζονταν χρησιμοποιώντας τον τριαδικό τύπο.42 Προφανώς, πρέπει να υπήρχε μια διαρκής αντιπαράθεση που συνεχιζόταν μέσα στις εκκλησίες για το βάπτισμα στο όνομα του Ιησού εναντίον του τρισυπόστατου βαπτίσματος για να συνεχίσουν αυτοί οι εκκλησιαστικοί ηγέτες να κάνουν την καταγγελία των "αιρετικών ".

Στα 255-256 μ.Χ., το Συμβούλιο του βαπτίσματος των Αιρετικώνκλήθηκε από τον Πάπα Στέφανο της Ρώμης για να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα. Προφανώς, υπήρξαν πιστοί σε αυτό το σημείο στην εκκλησιαστική ιστορία που συνέχιζαν να χρησιμοποιούν το όνομα του Ιησού στο βάπτισμα. Όταν ο Πάπας Στέφανος της Ρώμης επέτρεψε "σε αιρετικούς" να εισέλθουν στην εκκλησία χωρίς να έχουν υποστεί βάπτισμα χρησιμοποιώντας τον τριαδικό τύπο, ακόμα κι αν ήταν βαπτισμένοι στο όνομα του Ιησού, ο Κυπριανός αισθάνθηκε τόσο εξαγριωμένος που έγραψε μια σκληρή επιστολή για να επιπλήξει τον Στέφανο για την κλίση του προς τον Μονοθεϊσμό.43 Όμως πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι ο Στέφανος έκανε περισσότερα από το να κλίνει προς το βάπτισμα στο όνομα του Ιησού, αλλά στην πραγματικότητα, θεωρούσε το βάπτισμα έγκυρο μόνο όταν πραγματοποιούνταν στο όνομα του Ιησού Χριστού. ή όπως ο Ιωσήφ Χέφελε γράφει στο έργο του “Ιστορία των Χριστιανικών Συνόδων”, Ίσως κάποιοι να αναρωτηθούν ξανά εάν ο Στέφανος απαιτούσε ρητά ότι τα τρία θεία πρόσωπα πρέπει να ονομαστούν στη τελετή του βαπτίσματος, και εάν το απαιτούσε ως απαραίτητη προϋπόθεση όρου, ή εξελάμβανε το βάπτισμα ως έγκυρο δεδομένου ότι αυτό γινόταν μόνο στο όνομα του Ιησού Χριστού... Ο Κυπριανός φαίνεται να αφήνει να εννοηθεί ότι το τελευταίο ήταν η θέση του Πάπα Στέφανου, αλλά αυτός πουθενά δεν λέει κάτι τέτοιο κατηγορηματικά.44 Επιπλέον, ο Hefele γράφει, “Κατά συνέπεια ο Κυπριανός αναγνωρίζει ότι ο Στέφανος, και εκείνοι που συμφωνούν με αυτόν, δεν αποδίδουν καμία αξία στο βάπτισμα, εκτός αν αυτό πραγματοποιείται στο όνομα του Ιησού Χριστού.”45 Ο Κυπριανός γράφει επίσης δύο φορές σε αυτή την επιστολή του ότι, “οι αντίπαλοί του θεωρούσαν ως ικανοποιητικό το βάπτισμα που διεξαγόταν από την εκκλησία, αλλά διεξαγόταν στο όνομα του Χριστού (nomine Christi.)” Αν και δεν μπορεί να ειπωθεί ότι ο Στέφανος ήταν μοναρχιανιστής-μονοθεϊστής, αναγνώριζε βεβαίως το βάπτισμα ονόματος του Ιησού σαν σημαντικό, εάν όχι απαραίτητο.

Κατά συνέπεια το ζήτημα του βαπτίσματος στο όνομα του Ιησού δεν περιορίστηκε σε λίγους μόλις “αιρετικούς" αλλά συνέχισε να προσελκύει μεγάλους αριθμούς οπαδών, αρκετά επαρκείς ώστε η Καθολική εκκλησία να συγκαλέσει ειδική σύνοδο για να αντιμετωπίσει το ζήτημα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου των τύπων του διπλού βαπτίσματος, οι τριαδικοί απέκτησαν πολιτική δύναμη, πρώτιστα μέσω της μετατροπής του Ρωμαίου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου το 312 μ.Χ. Όταν ο Κωνσταντίνος αγκάλιασε τον Καθολικισμό, οι τριαδικοί, για πρώτη φορά, απόκτησαν πλήρη εξουσία να εξαλείψουν οργανωμένη αντίσταση στις διδασκαλίες τους. Όταν ο Κωνσταντίνος συγκάλεσε τη Σύνοδο της Νίκαιας το 325 μ.Χ., δήθεν για να συζητήσει το Αρειανικό- Αθανασιακό ζήτημα, εκδόθηκαν επίσης κανόνες εναντίον των βαπτιστών στο όνομα του Ιησού, στον 19ο κανόνα που εκδόθηκε από τη Σύνοδο της Νίκαιας, οι μοναρχιανιστές - μονοθεϊστές πιστοί των Παυλικιανών χρειαζόταν να επαναβαπτιστούν με τη χρησιμοποίηση του τριαδικού τύπου προτού μπορέσουν να γίνουν αποδεκτοί μέσα στην Καθολική εκκλησία.46

Στον VII κανόνα της Συνόδου της Κωνσταντινούπολης του 381 μ.Χ., η Καθολική εκκλησία συγκεκριμένα δήλωνε ότι εκείνοι οι οπαδοί του Σαβέλλιου (που ήταν ένας μοναρχιανιστής-μονοθεϊστής) ... "οι οποίοι διδάσκουν την ταύτιση του Πατέρα και του Υιου, και κάνει διάφορα άλλα κακά πράγματα, γιατί υπάρχουν πολλοί τέτοιοι εδώ, ιδιαίτερα μεταξύ εκείνων που προέρχονται από τη χώρα των Γαλατών” ήταν ειδωλολάτρες με άκυρο βάπτισμα.47 Από αυτές τις καταγγελίες των κανόνων, είναι προφανές ότι οι πιστοί του ονόματος του Ιησού ήταν πολύ έντονα παρόντες στις εκκλησίες σε αυτό το σημείο στην εκκλησιαστική ιστορία. Μέχρι τον καιρό της Συνόδου της Κωνσταντινούπολης το 381 μ.Χ., το δόγμα της Τριάδας ήταν πλήρως αναπτυγμένο και αποδεκτό.

Εντούτοις, όπως ο Πάπας Πελάγιος είπε μετά τη Δεύτερη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 560 μ.Χ. ότι, “... υπάρχουν πολλοί που λένε ότι βαπτίζουν μόνο στο όνομα του Χριστού και με μια μόνο βύθιση.”48 Παρά την επαναλαμβανόμενη πίεση από την Καθολική εκκλησία, οι μονοθεϊστικές - μοναρχιανικές εκκλησίες συνέχιζαν προφανώς να επιβιώνουν.

Καθώς η εκκλησία μπήκε στους Σκοτεινούς Αιώνες, γίνεται δύσκολο να ανιχνευθούν σαφείς αναφορές σε πιστούς στο όνομα του Ιησού. Όταν ο Μαρτίνος Λούθηρος άρχισε τη Μεταρρύθμιση και άλλοι άνθρωποι διαφωτίστηκαν στην αλήθεια, έφεραν μαζί τους τον τριαδικό τύπο βαπτίσματος στα νέα πιστεύω. Συνεπώς, οι περισσότερες εκκλησίες σήμερα έχουν βασίσει το βάπτισμά τους σε αυτήν την παράδοση. Αν και αυτός ο τρόπος βαπτίσματος έχει γίνει σήμερα αποδεκτός στο χριστιανισμό χωρίς σοβαρό προβληματισμό, η ιστορία αποκαλύπτει ότι δεν ήταν μέρος της αρχικής διδασκαλίας των Αποστόλων. Επιπλέον, μέχρι την έννοια της Τριάδας που εξελίχθηκε λόγω του συνδυασμού της ελληνικής φιλοσοφίας και του Χριστιανισμού, η πρώτη εκκλησία συνέχισε να βαφτίζει στο όνομα του Ιησού και μετά από τον θάνατο των Αποστόλων. Οποιοσδήποτε σοβαρός οπαδός της Αγίας Γραφής θα επιθυμήσει την αλήθεια στην αρχική μορφή της, και όχι μια προσθήκη που προήλθε από τις παραδόσεις των ανθρώπων. Εάν κάποιος πρόκειται να είναι αναθεματισμένος επειδή κηρύσσει οποιοδήποτε άλλο μήνυμα εκτός από εκείνο που κήρυξε ο Παύλος, 49 τι γίνεται με τους οπαδούς του μηνύματος Ευαγγελίου;

 Τελικά, πιστεύουμε ότι το βάπτισμα με καταβύθιση στο νερό στο όνομα του Ιησού Χριστού για την απαλλαγή των αμαρτιών είναι ο μόνος τρόπος βαπτίσματος που υποστηρίζεται από τις Γραφές και όλες οι άλλες μορφές είναι ανακριβείς και προέκυψαν μετά από τον θάνατο των Αποστόλων.

 

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. The Doctrine of Baptism, Edmund Schlink, Concordia Publishing House, St. Louis/London, 1972), p. 27-28. 2. Ibid, p. 27-28. 3. Library of Christian Classics, Epistle to the Corinthians, Cyril C. Richardson, (Westminister Press, Philadelphia, 1953), p. 73. 4. Kurios Christos, Wilhim Bousset, trans. by John E. Steeley, (Abington Press, Nashville), p. 295. 5. Ecclesiastical History, Hermas 2:1, trans. Roy Deferrari, (Catholic University of America Press, Washington, D. C.), p. 299 6. The Apocryphal New Testament, (Peter Eckler Publishing, New York). 7. Kurios Christos, Bousset. 8. Baptism in the New Testament, G. R. Beasley-Murray, (William B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids, MI, 1962), reprinted 1974, p. 82-83. 9. The Philosophy of the Church Fathers, Henry Austryn Wolfsan, p. 277 10. Das Evangelium des Matthus, E. Lohmeyr, ed. Werner Schmauch, 2nd ed. (Gottengen, 1967), p. 412. 11. Kurios Christos, Bousset, p. 295. 12. The Beginnings of the Church, Ernest F. Scott, (Scribner's publishing, 1914), p. 176-177. 13. Eerdman's Handbook to the History of Christianity, ed. Tim Dowlley, "The Church Expands", W. Ward Gasque, (William B. Eerdman's Publishing Co., Grand Rapids, MI), p. 75 14. Ibid. 15. Early Christian Doctrines, John Norman Davidson Kelly, (Harper and Brothers Publishers, New York, 1958), p. 95. 16. The Ante-Nicene Fathers, ed. Alexander Roberts, James Donaldson, Vol. I, Justin Martyr's Apology, (William B. Eerdman's Publishing Co, Grand Rapids, MI, 1980), p. 183. 17. The Act of Baptism in the History of the Christian Church, Henry S. Burrage, (American Baptist Publication Society, Philadelphia, PA, 1879), p. 48 18. Outlines of the History of Dogma, Adolf Harnack, 1893, trans. by Edwin K. Mitchell, (Beacon Press, Beacon Hill, Boston, MA, 1957), p. 194. 19. The Act of Baptism in the History of the Christian Church, Burrage, p. 27, quoting from Professor E. A. Sophocles of Harvard College in Lexicon of Greek Usage in the Roman and Byzantine Periods (B.C. 146 - A.D. 1100). 20. Ibid., quotes Stanley in History of the Eastern Church, p. 117. 21. Early Christian Doctrines, J.N.D. Kelly, p. 433. 22. Ibid. 23. The Act of Baptism in the History of the Christian Church, Burrage, p. 87. 24. Christian Baptism, ed. A. Gilmore, (Luttenworth Press, London, 1959), 3rd. ed., 1960, p. 219. 25. History of the Apostolic Church, Dr. Phillip Schaff, p. 569. 26. The Doctrine of Baptism, E. Schlink, p. 134. 27. Ibid, p. 132. 28. Christian Baptism, Gilmore, p. 217 29. Baptism in the New Testament, Beasley-Murray, p. 353. 30. Christian Baptism, Gilmore, p. 221. 31. The Ante-Nicene Fathers, Vol. I, Epistle of Ignatius to the Romans. 32. The Ante-Nicene Fathers, Vol. V, Hippolytus in "Refutation of all Heretics", p. 125. 33. Hasting's Encyclopedia of Religion and Ethics 3, p. 829. 34. An Introduction to the Early History of Christian Doctrine, J. F.Bethune-Baker, (Methuen & Co., London, 1903), p. 102. 35. The Ante-Nicene Fathers, Vol. III, Tertullian "Against Praxeas", p. 598. 36. Ibid p. 597. 37. Ibid. 38. Outlines of the History of Dogma, Adolf Harnack, p. 169. 39. Ibid, p. 182. 40. Ibid, p. 176. 41. Against Praxeas, p. 598. 42. The Ante-Nicene Fathers, Vol. V, Epistle LXX of Cyprian, p. 378. 43. Ibid. 44. A History of the Christian Councils, Charles Joseph Hefele, trans. William R. Clark, 2nd ed., (T & T Clark, Edinburgh, 1894), p. 110. 45. Ibid, p. 108. 46. The Ante-Nicene Fathers, Vol. XIV, The Seven Ecumenical Councils, p. 40. 47. Ibid, p. 185. 48. The Act of Baptism in the History of the Christian Church, H. S. Burrage, p. 77. 49. Galatians 1:8

 

Μετάφραση: Βασίλης Ζαφείρογλου

 

 

 

 

 

 

 

 

Comments